Dat was nog eens een tijd! Toen de mannen hun vrouwen aan de haren de grot in sleepten en met knotsen over de wijdse vlakten liepen. De tijd dat we alleen nog maar een berenvel droegen en een paar oerkreten volstonden voor een volwaardige conversatie. De tijd dat er nog harige olifanten bestonden. Toen, ja toen: toen moest je continu op je qui-vive zijn. Of je vrouw kwam de grot weer uit, óf een sabeltandtijger probeerde je in je nekvel te grijpen. Toen moest je ’s nachts het kampvuur brandend houden, anders werd je gegrepen door een grote Grizzlybeer.
Toen waren er nog helemaal geen kranten. En als die er wel waren geweest dan had de harde realiteit ook maar een paar nieuwsfeiten geboden: ‘Man beheerst vuur’ of ‘Man ontwerpt voorwerp om van afstand een prooi te vangen’. Ik neem aan dat ze toen nog niet op de naam ‘pijl en boog’ waren gekomen. Kranten zou men in de oertijd eerder gebruiken om een vuurtje mee te maken. Of om onder te schuilen. Voor hetzelfde geldt hadden ze papier-maché ontdekt.
Kranten lezen zou in de oertijd volledig tegen de natuur van de mens in gaan. Als je als holbewoner een krantje zou lezen, zou dat je dood betekenen. In een omgeving waar ‘survival of the fittest’ geldt, kan je je dat nu eenmaal niet permitteren. En ondanks dat de mensheid zich zo wonderbaarlijk heeft ontwikkelt, lijkt lezen nog altijd strijdig te zijn met het handelen van de mens. Mensen zijn nou eenmaal visueel ingesteld. Holbewoners wisten dit al lang. Daarom tekenden zij gestileerde figuren van zichzelf en hun omgeving op de wanden van hun grot. Veel en veel later ontwikkelde men de computer. Het computerbesturingssysteem Windows, zoals we dat nu kennen is ooit ook begonnen als een beeldscherm met tekstregels. We moesten de commando’s typen voor we iets gedaan kregen op de computer. Tegenwoordig hebben we een bureaublad. En is de muis een aanwijzertje op ons beeldscherm. En op dat beeldscherm zijn allemaal icoontjes te zien. Nu hoeven we alleen maar te klikken. Want lezen: dat is veel te ingewikkeld. Dat duurt veel te lang.
Lezen en schrijven hebben een gigantische impact gehad op onze ontwikkeling. Zonder lezen en schrijven waren de Bijbel, de Koran en de Thora er nooit geweest. Had Luther nooit zijn geschift op de kerk kunnen spijkeren en was Hitler nooit met ‘Mein Kampf’ gekomen. Nieuws wordt tegenwoordig bite-size gepresenteerd. Een logische ontwikkeling, want internet biedt 24/7-356 nieuws aan. Op elk moment, op elke site in elke taal is er wel een nieuwsbericht te vinden. En vaak allemaal stukjes tekst. Door de informatie overload lijkt de krant zijn beste tijd te hebben gehad. En zelfs als onderdak of kampvuurbrandstof lijkt de krant buitenspel gezet.
Het echte-echte lezen lijkt aan liefhebbers te zijn voorbehouden. Lezen is tegenwoordig een luxe. Lezen kost tijd. Tijd hebben we maar zo schaars. Dus wat dat betreft is er sinds de oertijd niks veranderd. Toch zijn er wereldwijd een handjevol kranten die er in zijn geslaagd om nieuws op een makkelijke, snelle, heldere en vooral grafische manier weer te geven. Mogen we jubelen? ‘Hoera, de krant is nog lang niet dood!’ of kijken we fnuikend naar de laatste stuiptrekkingen van dit ouderwetse medium?